Atlas van radicale cartografie

Van 15 februari tot 22 maart 2009 loopt in Utrecht de tentoonstelling “An Atlas of Radical Cartography”, gebaseerd op de gelijknamige publikatie die een tijdje geleden het licht zag.

Olivier Clochard and Philippe Rekacewicz, Death at Europe frontiers

“An Atlas of Radical Cartography” verscheen in 2007 als een bundeling van tien kaarten met tien bijbehorende essays, bijeengebracht door kunstenaars Lize Mogel en Alexis Bhagat. De samenstellers wilden ingaan op de functie van kaarten als politiek instrument. Voor hen zijn gangbare plattegronden geen objectieve voorstelling van de wereld. In plaats daarvan beoogden ze met het project een brug te slaan tussen kunst, design, cartografie, geografie en activisme. De kaarten en essays moesten een nieuw licht werpen op de netwerken en machtsverhoudingen die het dagelijks leven en onze omgeving beïnvloeden en op die manier bijdragen aan maatschappelijke veranderingen.

Sedertdien heeft de publicatie zich ontwikkeld tot een reizende tentoonstelling. Casco presenteert nu in Utrecht voorbeelden van deze ‘radicale cartografie’ door veertien internationale kunstenaars, architecten, activisten en collectieven. Hun werk heeft betrekking op uiteenlopende sociale en politieke kwesties, van globalisering en economische ongelijkheid tot stedelijke problematiek van diverse aard. Daarbij creëren ze nieuwe imaginaire territoria en anticiperen ze op mogelijke acties.

Institute for Applied Autonomy, iSee

Vertekende stadsbeelden

Nog tot half maart loopt in Bozar de tentoonstelling 3 Cities, een fotoproject van het Brussels architectenbureau Baukunst. Drie Belgische steden – Brugge, Luik en Brussel – krijgen met een monumentale fotomontage een subtiele facelift. Baukunst vertrekt van luchtopnames op duizend voet hoogte, haalt het stadsweefsel door elkaar en zorgt op die manier voor een portret van een ‘andere’ stad. De bedoeling daarvan is vragen op te roepen over het stedelijk weefsel en zijn evolutiemogelijkheden.

Voor Brugge werden de historische monumenten verplaatst; voor Luik – dat zich als modernistische stad profileert – gingen alle gebouwen van voor de Tweede Wereldoorlog uit beeld. Voor Brussel gumde architect Adrien Verschuere elke verwijzing weg naar instellingen en publieke gebouwen. De allesoverheersende ‘symbolen’ werden vervangen door burgerwoningen en groen. Geen imposante kantoorblokken, geen sociale woontorens, ministeries of hotels meer. Ze werden als door de hand van de middeleeuwse miniaturist digitaal vervangen door ‘klassieke’ woningen.

“Architecten worden amper of nooit aangesproken om (mee) na te denken over de evolutie van een grote stad,” stelt Adrien Verschuere. “Onze ogenschijnlijk absurde manipulatie van het beeld van Brussel hebben we gebruikt om iedereen aan het denken te zetten, over hoe een stad anders had kunnen ontwikkelen als er andere beslissingen waren genomen.”

Dat brengt ons bij de ware opzet van de expositie 3 cities. Baukunst wil met deze hyperrealistische montages burger en beleidsmaker met een andere stad confronteren. Daarom werd literair filosoof en architect Christophe van Gerrewey uitgenodigd om deze stadsportretten te interpreteren. Hij roept extra vragen op over de gemanipuleerde werkelijkheid die hier getoond wordt. Antwoorden hoef je met deze tentoonstelling niet te verwachten, maar de vragen zijn des te boeiender.

Image/Construction – 3 cities loopt van 16 januari tot en met 15 maart in het Bozar.

Schaduwsteden

Hieronder hebben we een stukje geknipt en geplakt uit een langer interview met architect Wes Janz over braakliggende terreinen en zelfbouwwoningen, over de keerzijde van krottenwijken, over gekraakte ruimte en de steden van morgen. Boeiende lectuur, te vinden op het Archinect blog.

The notion of “leftover space” has always been of great interest to architects, but in the context of global urbanization it conjures a particularly visceral response. Leftover space ”in the sense of being ghettoized and depicting a sort of bare essentiality of being in architecture” is not always easy to look at much less understand, especially for a profession whose responsibility is designing the structures that people will inhabit. For the most part, the issue of global poverty is translated through viral images of shanties infecting the landscape, peripheral slums leaching off the urban core, and pictures that instill fear of an assailant rise of diseased squatter cities. This not only demonizes the third world, it painfully reminds us of our own failures to address the infrastructural necessities of millions. However, these images narrate only part of the story for those who go on sifting through the remains of an urban evolution which has long since abandoned them.

Wes Janz, an architect teaching at Ball State University in Indiana, wants to show how these scavenged places are also claimed by incredible human spirit. His book, One Small Project, is a powerful portrait of the millions of people who have used their own architectural ingenuity and unrelenting pride to construct for themselves a place to call home, despite some of the worst living conditions on the planet today. I spoke with Wes about his work as an architect and an educator, his book project, and what we have to learn from these informal pioneers of global urbanism.